Nee zeggen zonder te weten wat er daarna komt
Durf je te vertrouwen op je intuïtie?
Tijdens een intensief medisch traject kwam ik voor een moeilijke keuze te staan. Na twee chemobehandelingen met heftige bijwerkingen besloot ik te stoppen, terwijl er nog geen alternatief behandelplan op tafel lag.
Achteraf klinkt dat misschien als een moedige of duidelijke keuze. In werkelijkheid voelde het alsof ik een stap zette zonder te weten waar ik zou landen. Ik had geen alternatief, geen garantie op een goede afloop en geen idee wat de consequenties zouden zijn.
Hoe neem je een beslissing wanneer de uitkomst onzeker is? Hoe weet je of je luistert naar angst of naar intuïtie? En hoeveel vertrouwen heb je nodig om af te wijken van een pad dat door deskundigen is uitgestippeld?
Deze blog maakt deel uit van een serie artikelen naar aanleiding van mijn essay Hoe blijf je jezelf als je patiënt wordt? | Stress, autonomie en herstel. In dit essay beschrijf ik het volledige verhaal van mijn medische traject en de lessen die ik daaruit meenam over autonomie, vertrouwen en herstel. Lees het essay →
Voor mij begon dat dilemma al bij het eerste gesprek over mijn behandeling.
Ik kreeg een diagnose en meteen ook het behandelplan. Toen ik doorvroeg of dit de enige manier was en of er nog alternatieve mogelijkheden waren om te overwegen, antwoordde de arts dat dit toch wel echt dé standaard was. Andere artsen en ziekenhuizen in Nederland en zelfs in een groot deel van Europa zouden precies hetzelfde voorstellen. De arts dacht dat ik wellicht overwoog om de behandeling in zijn geheel te weigeren en dat we dan een heel ander soort gesprek zouden hebben: ik ben te jong om de ziekte maar te laten woekeren, met de fatale gevolgen van dien.
Er werden mij dus twee mogelijkheden: dit behandelplan volgen of afzien van behandeling. Binnen deze duale werkelijkheid was de keuze snel gemaakt. Ik ging mee met het voorgestelde behandelplan en begon er vol goede moed aan: we gingen dit kankertje oplossen.
Maar toen kwam te praktijk. De chemo gaf zo’n heftige reactie — giga buikpijn — dat de goede moed me al snel in de schoenen zakte. Dit kon toch niet waar zijn? Het plan was om dit vijf keer te doen en ik kon me niet voorstellen dat ik daar doorheen zou komen. Ik stelde vragen, maar kreeg geen antwoorden die mij echt geruststelden. En tegelijk zat ik met diezelfde dualiteit: óf je doorstaat dit behandelplan als geheel om te genezen, óf je geneest niet. Wat nu?
Zoals ik al in het essay schreef, liet ik me toch overhalen om de tweede chemobehandeling te doen. Niet omdat ik daarachter stond, maar omdat ik geen reëel alternatief zag.
Toen ik weer die heel heftige reactie kreeg, wist ik zeker: dit kan niet de bedoeling zijn; dit kan niet zo verder.
Ik navigeerde in de mist. Ik had geen idee hoe het verder moest.
Van twee opties naar ruimte om te kiezen
Achteraf zie ik dat ik aanvankelijk helemaal niet bezig was met autonomie. Ik was bezig met genezen. En binnen het kader dat mij was voorgelegd, leek dat eigenlijk heel overzichtelijk: ik volgde het behandelplan en de artsen hielpen mij om beter te worden.
Pas toen mijn ervaring niet meer paste binnen dat plan, ontstond er ruimte voor een andere vraag. Wat als de keuze niet alleen bestaat uit deze behandeling óf helemaal geen behandeling? Wat als ik opnieuw mag onderzoeken wat ik nodig heb?
Dat klinkt achteraf logisch. Op dat moment was het spannend. De artsen hadden immers gezegd dat dit dé standaardbehandeling was. Ik had geen alternatief behandelplan op zak en wist niet wat de consequenties zouden zijn als ik stopte.
Ik wist alleen wat ik níét meer wilde.
Ik kon niet langer leunen op de artsen en het behandelplan. De vraag die overbleef was: wat vertelt mijn eigen ervaring mij? Het kwam nu aan op vertrouwen.
Vertrouwen is iets anders dan zekerheid
Ik denk dat ik in het voortraject vertrouwen probeerde te baseren op zekerheid. Of beter: vertrouwen had vervangen door zekerheid. Alsof ik pas een beslissing kon nemen wanneer ik alle informatie had en de deskundigen achter mijn keuze stonden. In feite vertrouwde ik niet en was ik op zoek naar steun buiten mezelf.
Ik had op dat moment geen van die zogenaamde zekerheden. En ik wist niet of er een alternatief zou komen. Ik wist niet welke behandeling daarvoor in de plaats zou kunnen komen. En ik had geen idee hoe mijn keuze zou uitpakken.
Wat ik wel had, was een steeds duidelijker gevoel dat doorgaan met deze chemokuren voor mij geen goede weg was. Het was geen rationeel dichtgetimmerd besluit. Het was een besluit dat ik moest leren vertrouwen.
Wat Etty me hierover leert
Ik dacht opnieuw aan de overgave van Etty Hillesum en het gesprek vóór mijn behandeling over dit thema. Overgave kreeg een diepere betekenis: het bleek voor mij iets anders te zijn dan ‘alles maar ondergaan’. Het was eerder het vertrouwen dat ik, ook als ik de omstandigheden niet kon bepalen, wel kon blijven luisteren naar wat er in mij gebeurde.
Ruimte maken voor vertrouwen
Dat is ook waar PSYCH-K® voor mij een belangrijke rol kreeg. Ik gebruikte het niet om zekerheid te creëren over de uitkomst. Ik gebruikte het om de stress rond mijn keuze te verminderen en om ruimte te maken voor vertrouwen. Ik werkte met de overtuigingen dat ik nee mocht zeggen, dat er een passende andere mogelijkheid voor mij zou zijn en dat ik ook zonder deze chemokuren kon genezen.
Deze overtuigingen waren niet gebaseerd op zekerheid, maar op vertrouwen. En dat verschil bleek cruciaal voor mijn mentale genezingsproces. Ik had geen bewijs dat er een alternatief zou komen of dat ik beter zou worden. Ik had een innerlijk vertrouwen nodig om ruimte te maken voor de mogelijkheid dat er (naast chemo of niets doen) nog een derde weg was.
Uiteindelijk kwam die derde weg er ook. Er werd hyperthermie aangeboden als aanvullende behandeling naast de bestralingen. Daarmee veranderde de situatie. Ineens was er een concreet alternatief waarover ik kon nadenken en waar ik bewust voor kon kiezen.
Maar mijn belangrijkste stap had daarvoor al plaatsgevonden. Ik had geleerd dat vertrouwen niet betekent dat je weet hoe het afloopt. Het betekent het dat je, ook als je je midden in de mist bevindt, voldoende contact houdt met jezelf om de volgende stap te kunnen zetten.
Dit sluit aan bij een belangrijke richtlijn van PSYCH-K®:
Niet:
“Eerst zien, dan geloven.”
Maar:
“Eerst geloven, dan zien.”
Durf je te vertrouwen op je intuïtie?
Misschien herken je dit principe ook buiten een medische – of een andere – situatie. We denken vaak dat we eerst zekerheid nodig hebben voordat we kunnen vertrouwen. In werkelijkheid kan het ook andersom werken: wanneer je leert vertrouwen op je eigen waarneming, waarden en innerlijke kompas, ontstaat er ruimte om te handelen terwijl nog niet alles duidelijk is.
Verder praten over vertrouwen en intuïtie?
Inspireert mijn proces jou? Zit je in een eigen proces waarin (gebrek aan) zekerheid en (zoeken naar) vertrouwen spelen? Of heb je iets meegemaakt wat je nog in verwarring brengt? Voel je welkom om contact op te nemen; misschien kan ik een stukje met je meelopen op je levenspad en je ondersteunen in het (her-)vinden van je eigen kompas.
Christian Buehner
